Roerend erfgoedzorg

Als we ervoor willen zorgen dat ons erfgoed ook in de toekomst nog toegankelijk blijft, dan is een goed erfgoedbeheer vandaag noodzakelijk. Hieronder vind je een aantal hulpmiddelen die je als vereniging, gemeentebestuur of particulier helpen om goed met je roerend erfgoed om te gaan.

Oriëntatie

Wat is nu het verschil tussen een collectie en een archief en wat met een bibliotheek aan te vangen? Een goede oriëntatie vind je in de publicatie Aan de slag met archief en documentatie (beschikbaar bij de erfgoedcel). Op de website van Heemkunde Vlaanderen vind je ook alvast heel wat nuttige informatie rond inventariseren en bewaren van je erfgoed.

Voor je vragen rond archiefmateriaal en papieren erfgoed, vind je ook informatie en nuttige literatuur op de websites van Archiefbank Vlaanderen en het Rijksarchief. Over de privacyregelgeving en de raadpleegbaarheid van archieven kan je met je vragen terecht bij je gemeentelijke archivaris of secretaris, maar leg zeker ook eens je oor te luister bij de privacycommissie.

Religieus erfgoed is een speciale categorie. Het omvat niet enkel de gebouwen, maar ook kerkinterieur, roerend erfgoed en archieven. Bij het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur en het KADOC kan je terecht voor vragen en ondersteuning voor dit type erfgoed.

Wil je iets doen rond de geschiedenis van je vereniging? Neem dan zeker een kijkje in ‘Hoera, een Jubileum! Een praktijkwijzer voor verenigingen en hun erfgoed’. In deze handleiding vind je informatie over het behoud en beheer van je archief en heel wat tips om het erfgoed van je vereniging te tonen aan het publiek.

Registreren

Een goed erfgoedbeheer begint met een overzicht van wat je in huis hebt. Een goede registratie van je erfgoed is daarom belangrijk. In de Digigids vind je alvast heel wat tips om je archief en documentatie goed te beheren, te ordenen, backups te maken, etc.

Je kan je collectie of archief op twee manieren bekijken: een overzicht in grote gehelen (deelcollecties) of registratie per erfgoedstuk (inventarisatie).

Deelcollecties

Als je een breed overzicht wilt krijgen, dan kan dat door je collectie of archief onder te verdelen in een paar grote onderdelen (of deelcollecties). Zo'n overzicht stelt je in staat om orde te scheppen in je collectie of archief en zicht te krijgen op wat er ontbreekt en welke noden er zijn.

Je kan zelf aan de slag om je collectie in deelcollecties onder te verdelen:

  • Voor erfgoedcollecties werd het Cometamodel ontwikkeld.
  • Beschik je over een eigen archief? Ga dan eens kijken bij Archiefbank Vlaanderen. Bij hen kan je ook terecht voor hulp met deelcollecties.
 

Inventarisatie

Misschien wil je je collectie ook op stukniveau inventariseren? Dit is het tweede niveau, dat naast het grote overzicht belangrijk is om precies te weten welke stukken zich in jouw collectie bevinden en wat de toestand er van is. Veel informatie over hoe je daarmee precies aan de slag moet, vind je alvast terug bij Heemkunde Vlaanderen.

De erfgoedcel helpt je ook verder: wil je niet zelf op eigen houtje een sjabloon maken om je erfgoedstukken te inventariseren en ben je op zoek naar een eenvoudige, maar professionele databank waarin je je erfgoed kunt beheren? De erfgoedcel biedt je gratis erfgoedplus.be aan. Zo heb je de middelen in handen om je erfgoedcollectie digitaal te beheren. Heb je interesse, neem dan contact op met de erfgoedcel.
 

Digitaliseren

Erfgoed gaat soms ook verloren. Foto's, kranten, objecten, glasnegatieven, ... zijn immers fragiel en degraderen in de loop der tijd. We kunnen er wel voor zorgen dat ondanks het eventuele verlies, de informatie voor volgende generaties toch beschikbaar blijft. Dit kan door ons erfgoed te digitaliseren. Onder digitaliseren verstaan we het omzetten van 'analoog' of driedimensioneel erfgoed naar digitale bestanden (bv. scans, digitale filmpjes ipv analoge, gedigitaliseerde foto, digitale foto van een erfgoedobject).

In de Handleiding: digitaliseren en ontsluiten van prenten- en fotocollecties leer je alvast hoe je het digitaliseren van oude foto's of prentkaarten het best stap voor stap aanpakt. Neem trouwens ook eens een kijkje in het erfgoedaanbod van de provinciale uitleendienst, als je nog op zoek bent naar een scanner of een fototoestel om te digitaliseren...

Erfgoed in goede omstandigheden bewaren

Met digitaliseren redden we het erfgoed zelf nog niet. We doen er best ook alles aan om ervoor te zorgen dat het erfgoed zelf in goede omstandigheden bewaard wordt. Zo blijft het langer beschikbaar.

Bewaarplaats

Goede erfgoedbewaring begint bij een goede bewaarplaats. Waaraan moet je lokaal voldoen opdat je archief collectie optimaal bewaard wordt? Hoe zit het met vocht of stof of heb je soms last van ongedierte? Praktische tips vind je alvast op de website van Heemkunde Vlaanderen.

Ook bij de provincie Vlaams-Brabant kan je terecht om de bewaaromstandigheden te laten controleren. Via de uitleendienst vind je daar allerlei hulpmiddelen hiervoor. Je kan ook advies vragen aan de erfgoedconsulenten van de provincie. Voor archiefmateriaal kan je terecht bij de consulenten van de culturele archiefinstellingen (vb KADOC voor parochiearchieven en archieven van migrantenorganisaties).

Je bewaarplaats goed uitrusten is noodzakelijk, maar vaak niet goedkoop. Via het subsidiereglement erfgoeddepots kan je subsidies aanvragen voor de studie van of inrichting van jouw erfgoeddepot.

Inpakken en verzorgen

De manier waarop je een erfgoedstuk bewaart, hangt af van het stuk zelf. Zo bewaar je vaandels best plat en liggend op een donkere plaats met voldoende ruimte. Belangrijke aardewerkstukken geef je best een aparte box. Deze bescherming is ook belangrijk voor eventueel transport. Je ergoedstukken geef je best ook een individueel nummer voor inventarisatie. Zo hou je overzicht over je collectie. Hoe je best nummert, vind je op de website van Heemkunde Vlaanderen. In de publicatie Verzekerde bewaring van het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap (beschikbaar bij de erfgoedcel en nu ook online beschikbaar) vind je informatie over de conservatie van erfgoedstukken per materiaaltype.

Textiel

In dit document van restauratrice Maria Springael kan je eenvoudige maar nuttige informatie vinden over het bewaren van textiel erfgoed. Hierbij is het vooral van belang om textiel licht- en stofvrij op te bergen.

 Aan het bewaren van je collectie is natuurlijk een kostenplaatje verbonden. Daarom organiseert de provincie een samenaankoopsysteem, zodat je dit materiaal alvast tegen verminderde prijs kunt aankopen. 

Schenken van je erfgoed

Kan je je collectie niet meer thuis bewaren en wil je deze graag schenken of in bewaring geven aan een erfgoedorganisatie? Hier vind je meer informatie over alle aspecten over schenken.

Vragen?

Heb je nog specifieke vragen rond digitaliseren, behoud, registeren etc.? Aarzel dan niet om contact op te nemen met de erfgoedcel. Samen zoeken we naar een oplossing. Op de actorenkaart vind je vast ook lokale partners die kennis en ervaring hebben met jouw vraag.

De erfgoedcel bouwt geen beleid uit voor onroerend erfgoed, landschappen, varend erfgoed of opgravingen. We verwijzen je wel graag door naar het Agentschap Onroerend Erfgoed. Ook bij de provincie kan je hiervoor voor ondersteuning terecht. Voor landschapsbeheer en de restauratie van kapellen in het Pajottenland en de Zennevallei kan je ook bij het Regionaal Landschap Pajottenland & Zennevallei terecht.